Sylwetka miesiąca: Listopad 2008: JERZY SKOLIMOWSKI

Polski reżyser, scenarzysta, aktor i producent filmowy, także pisarz i malarz. Urodzony 5.05.1936 (niektóre źródła podają rok urodzenia 1938) w Łodzi. Po zakończeniu II wojny światowej jego matka została attache kulturalnym w Pradze, gdzie uczęszczał do gimnazjum wraz z Milosem Formanem i Vaclavem Havlem. Po powrocie do kraju studiował etnografię na Uniwersytecie Warszawskim, którą
ukończył w 1959. Jednocześnie przez dwa lata uprawiał boks, stoczył 26 walk. Był także poetą, wydał tomik wierszy pt. Gdzieś blisko siebie (1958). Zajmował się również jazzem, działał w STS-ie, krótko współpracował z teatrem Bim-Bom.
Następnie podjął studia na Wydziale Reżyserii PWSTiF w Łodzi, które ukończył w 1963. Trzy lata wcześniej, tj. w 1960 rozpoczął pracę w filmie. Wspólnie z Jerzym Andrzejewskim napisał scenariusz i zagrał epizod boksera w Niewinnych czarodziejach Andrzeja Wajdy, rok później był współautorem scenariusza Noża w wodzie Romana Polańskiego. Debiutował w 1964 Rysopisem – studium psychologiczno-obyczajowym, ukazującym sylwetkę młodego człowieka - wartościowego, ale sfrustrowanego życiem, nie mogącego znaleźć dla siebie żadnego celu. Film ten składający się z luźnych epizodów, nawiązywał do francuskiej Nowej Fali. Zrealizowany rok później Walkower był kontynuacją losów bohatera poprzedniego filmu. W obu tych filmach w głównej roli wystąpił sam
Jerzy Skolimowski. W podobnej poetyce utrzymane są Bariera (1966) i Ręce do góry (1967). Drugi z wymienionych filmów wszedł na ekrany dopiero w 1985. Po zrealizowaniu tych czterech – najlepszych w jego karierze – filmów, w 1970 wyjechał z kraju i realizuje filmy głównie za granicą. Wcześniej w Belgii nakręcił Start (1967) – nowofalowy portret młodego człowieka, który został
nagrodzony Złotym Niedźwiedziem na MFF w Berlinie Zachodnim. Po wyjeździe na Zachód zrealizował dramat obyczajowy Na samym dnie (1970) według scenariusza napisanego wspólnie z Jerzym Gruzą i Bolesławem Sulikiem, a następnie dwie komedie Przygody Gerarda (1970) z Claudią Cardinale oraz Król, dama, walet (1971) z gwiazdorską obsadą (Gina Lollobrigida i David Niven), które były nieudane. Sukcesem stał się natomiast Wrzask (1978) – mroczna opowieść o pacjencie szpitala psychiatrycznego, który potrafi zabijać krzykiem. Z jego zagranicznej twórczości na uwagę zasługuje jeszcze Fucha (1982) ukazująca wyobcowanie grupki Polaków, którzy nie znając języka angielskiego pracują „na czarno” w Anglii, gdzie dowiadują się o wprowadzeniu stanu wojennego w kraju.
Oba te filmy uhonorowane zostały Nagrodami Specjalnymi Jury na MFF w Cannes. Takiej siły wyrazu nie posiadały jego kolejne filmy. Porażką artystyczną okazała się także adaptacja powieści Witolda Gombrowicza Ferdydurke (1991), w której reżyser powrócił do tematów z początków swojej twórczości filmowej. W kilku filmach Skolimowski obsadził swoich dwóch synów (z małżeństwa z Joanną Szczerbic), także wyprodukował w Polsce Motyw cienia (1993), który obaj nakręcili jako Joseph Kay i John Yorick. Po kilkunastu latach przerwy powrócił do reżyserii filmem Cztery noce z Anną (2008), który przyniósł mu wyróżnienie na FPFF w Gdyni. W 2003 otrzymał Nagrodę Specjalną „Orzeł” za „niezależną postawę polskiego twórcy kina o światowym wymiarze, realizowaną w Polsce i na emigracji oraz stałe związki z Polską”, zaś w 2005 podczas X Festiwalu Gwiazd w Międzyzdrojach odcisnął dłoń na Promenadzie Gwiazd. Ostatnio mieszka w USA i zajmuje się głównie malarstwem.

Filmografia (filmy wyświetlane w Polsce):

1960 – Niewinni czarodzieje, reż. A. Wajda (scenariusz, obsada aktorska)
1961 – Nóż w wodzie, reż. R. Polański (scenariusz)
1964 – Rysopis (reżyseria, scenariusz, obsada aktorska)
1965 – Sposób bycia, reż. Jan Rybkowski (obsada aktorska)
Walkower (reżyseria, scenariusz, obsada aktorska)
1966 – Bariera (reżyseria, scenariusz)
1967 – Ręce do góry (reżyseria, scenariusz, obsada aktorska)
Start (Le depart), prod. Belgia (reżyseria, scenariusz)
1968 – Dialog 20-40-60 [nowela Dwudziestolatki (Dvasatrocni)], prod. CSRS (reżyseria, scenariusz)
1970 – Na samym dnie (Deep End), prod. USA-RFN (reżyseria, scenariusz)
Przygody Gerarda (The Adventures of Gerard), prod. Anglia-Włochy-Szwajcaria (reżyseria i scenariusz)
1971 – Król, dama, walet (King, Queen, Knave), prod. USA-RFN (reżyseria)
1972 – Poślizg, reż. Jan Łomnicki (scenariusz, obsada aktorska)
1978 – Wrzask (The Shout), prod. Anglia (reżyseria, scenariusz , obsada aktorska)
1982 – Fucha (Moonlighting), prod. Anglia (reżyseria, scenariusz, obsada aktorska)
1984 – Sukces jest najlepszą zemstą (Succes ist the Best Revenge), prod. Anglia-Francja, (reżyseria,scenariusz, produkcja)
1985 – Latarniowiec (Lightship), prod. Anglia (reżyseria)
1989 – Wiosenne wody (Torrensts of Spring), prod. Anglia- Francja ( reżyseria, scenariusz, obsada aktorska)
1991 – Ferdydurke (30 Door Key), prod. Polska-Anglia-Francja (reżyseria, scenariusz, obsada aktorska)
1993 – Motyw cienia (The Hollow Men), reż. Joseph Kay, John Yorick, prod. Polska-Anglia (produkcja)
1996 – Marsjanie atakują (Mars Attacks!), reż. Tim Burton, prod. USA (obsada aktorska)
1999 – Operacja Samum, reż. Władysław Pasikowski (obsada aktorska)
2008 – Cztery noce z Anną (reżyseria, scenariusz, produkcja)
                                                                                      mozaika.org.pl